Jaarboek voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme na 1800

OnderwijzerJaarboek voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme na 1800.

(Redactieraad (Kernredactie: prof. dr. D.Th. Kuiper; prof. dr. G. Harinck; dr. P.W. van Trigt) dr. T.R. Barnard; drs. E.P. Boon; dr. D.J. Bos; dr. C.M. van Driel; dr. J. Exalto; dr. J.M. Houkes en dr. G.J. van Klinken), Uitgeverij Meinema in Zoetermeer

Jaargang XXIII, (2015)

John Exalto en Gert van Klinken, De protestantse onderwijzer. Geschiedenis van een dienstbaar beroep, 1800-1920, 170 pagina's paperback | ISBN: 9789021143941 
Met bijdragen van Jacques Dane, Annemieke van Drenth, John Exalto, Gert van Klinken, Bart Wallet, Paul Werkman en Rolf van der Woude.

De protestantse onderwijzer uit het verleden staat te boek als een pedant heerschap met bijzondere vaardigheden in leerstellig godsdienstonderwijs. Hij wilde bij de elite van de predikant, de dokter en de notaris horen, maar moest tot zijn ergernis genoegen nemen met een tweederangspositie.
Deze bundel schetst een heel ander beeld: de onderwijzer kreeg met de komst van de negentiende-eeuwse natiestaat een sleutelrol in de volksopvoeding en de vorming tot nationaal burgerschap. Het ontstaan van het bijzonder onderwijs vormde na 1860 een belangrijke impuls voor de professionalisering van de protestantse onderwijzers, die in de loop van de negentiende eeuw op veel plaatsen de predikant in kennis en populariteit overvleugelden. De protestantse onderwijzers vormden in de periode 1800-1920 een zelfbewuste beroepsgroep die een belangrijke en vaak onderschatte bijdrage heeft geleverd aan de sociaal-culturele ontwikkeling van nieuwe generaties.

 

Inhoud

  • John Exalto en Gert van Klinken, Ter inleiding. De protestantse onderwijzer en het juk der dienstbaarheid
  • Gert van Klinken, Openbaar onderwijs en vrijzinnig christendom Ter Apel 1806-1920
  • Jacques Dane, ‘Het eigen geweten der menschen’. Christendom en openbaar onderwijs volgens Jan Geluk (1835-1919)
  • John Exalto, Volharden bij het ideaal. De professionalisering van de protes-tantse onderwijzer, 1860-1920
  • Paul Werkman en Rolf van der Woude, ‘In alle bescheidenheid plichtsge-trouw’. Protestantse onderwijzers en de sociale kwestie
  • Annemieke van Drenth, Zielzorg en leerkracht. De Haagse ‘Idiotenschool’ van dominee C.E. van Koetsveld in het midden van de negentiende eeuw
  • Bart Wallet, ‘Een veelzijdig ontwikkeld en maatschappelijk beschaafd mensch’. De Israëlitische godsdienstonderwijzer in de lange negen-tiende eeuw

     

Overzicht van de eerdere jaarthema’s 

  • Het vrijzinnige web. Verkenningen naar vrijzinnig-protestantse netwerken (1850-1914), XXII (2014)
  • ‘In de vergifkast’? Protestantse organisaties tussen kerk en wereld, XXI (2013)
  • Het zendingsbusje en de toverlantaarn. Twee eeuwen zendingsliefde en zendingsorganisatie in Protestants Nederland, XX (2012)
  • Van kansel naar barak. Gevangen Nederlandse predikanten en de cultuur van herinnering, XIX (2011)
  • Het Kabinet Heemskerk (1908-1913), XVIII (2010)
  • Spoken op het kerkhof. Verkenningen van  protestantse vertelcultuur, XVII (2009)
  • Reizen naar het Heilige Land. Protestantse impressies 1840-1960, XVI (2008)
  • Het liep op rolletjes. De eenwording van protestants-christelijk Nederland per rail 1839-1939, XV (2007)
  • De school met de bijbel. Christelijk onderwijs in de negentiende eeuw, XIV (2006)
  • Is ‘t waar of niet? Ophefmakende publicaties uit de ‘lange’ negentiende eeuw, XIII (2005)
  • De Reformatie-herdenking van 1917. Historische beeldvorming en religieuze indentiteitspolitiek in Nederland, XII (2004)
  • ‘Bouwsel voor ‘t leven’. De traditie van de protestantse kinderliteratuur, XI (2003)
  • ‘Niet een handvol, maar een landvol’. Twee eeuwen protestantse kerkbouw in de Nederlandse ruimte, X (2002)
  • Het kabinet-Kuyper (1901-1905), IX (2001)
  • Protestants Nederland tussen tijd en eeuwigheid, VIII (2000)
  • Anderhalve eeuw protestantse pers, VII (1999)
  • Om de toekomst van het Protestantse Nederland. De gevolgen van de grondwetsherziening van 1848 voor kerk, staat en maatschappij, VI (1998)

 
       Inhoud per jaargang, 1987-2015  | Register op auteurs, 1987-2015

Contact
Secretaris redactie, Paul van Trigt p.w.van.trigt@vu.nl